Riverboatjazz: de geschiedenis

Twee dingen die in één stad begonnen

Jazz ontstond in New Orleans, in Afro-Amerikaanse gemeenschappen, tussen het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw. De Mississippi-raderstoomboot, in zijn Amerikaanse vorm, begon hier ook: de eerste op de rivier voer vanaf 1812 vanuit New Orleans. De twee ontmoetten elkaar op het water binnen enkele generaties, en de avondcruise bevindt zich precies op dat snijpunt. Een avond live jazz op een raderboot rust dus op echte geschiedenis, en de rest van deze gids volgt die geschiedenis van de boten naar de bandstand, en dan terug naar het dek dat u vanavond kunt betreden. Lees de secties in volgorde: eerst de boten, dan de bands, dan de avond die u daadwerkelijk kunt boeken.

Hoe de stoomboot naar de rivier kwam

Robert Fultons Clermont, mogelijk het eerste commerciële succes, kwam in 1807 in dienst tussen New York City en Albany. In 1811 vertrok een lijn van rivierstoomboten uit Pittsburgh naar New Orleans via de Ohio en de Mississippi, en in 1812 begon de eerste Mississippi-raderstoomboot vanuit de stad te varen. Tegen 1814 had kapitein Henry Shreve een stoomboot ontwikkeld die geschikt was voor de plaatselijke omstandigheden, en de term bleef hangen voor vaartuigen op het Mississippi-systeem. De aanlandingen in New Orleans stegen van 21 in 1814 naar 191 in 1819 en naar meer dan 1.200 in 1833, een maatstaf voor hoe snel de rivier veranderde. Stoomboten werden in de vroege 19e eeuw een favoriete manier van reizen omdat ze sneller en comfortabeler waren dan over land per paard, wagen of te voet.

De achterraderboot uitgelegd

Een achterraderboot heeft één raderwiel aan de achterkant. Het wiel is een groot stalen frame met regelmatig geplaatste bladen, en ongeveer het onderste kwart draait onder water. De eerste achterraderboten werden in Europa uitgevonden, maar ze werden het meest gebruikt in Noord-Amerika, vooral op de Mississippi, en een boot genaamd Washington, gebouwd in 1816, werd het prototype voor de Mississippi-stoomboten die volgden. Latere propellers vervingen grotendeels de raderwielen, die vandaag de dag voortleven op excursieboten, drijvende restaurants en replica's. De achterraderboot Sprague, gebouwd in 1901, was de grootste en een van de laatste raderstoomboten op de Mississippi.

Lees verder: De bocht van de Mississippi bij nacht

De roep van de loods

Mark Twain werkte als rivierloods voordat hij over de rivier schreef, en zijn boek Life on the Mississippi verscheen in 1883. Hij herinnerde zich dat de jongens van zijn geboortestad boven alles stoombootman wilden worden, en dat de loods de hoogste positie bekleedde. Hij legde ook zijn pennaam uit: "mark twain" was de roep die klonk wanneer de boot in veilig water was, een diepte van twee vadems, ofwel 12 voet. Twain beschreef het aanzien van de loods als groter dan dat van de kapitein. Wanneer u de roep op een rivieravond hoort citeren, komt die uit het werkende leven van de boten.

Jazz vóór de boten

De jazz van New Orleans begon in de vroege jaren 1910 en combineerde eerdere marsen van blaasorkesten, Franse quadrilles, biguine, ragtime en blues met collectieve improvisatie. De achtergrond is ouder: tot slaaf gemaakten verzamelden zich op Congo Square, beroemd om Afrikaanse dansen, en kornettist Buddy Bolden speelde vanaf 1895 tot 1906 in de stad, hoewel er geen opnames van hem bestaan. De instrumenten van de marching bands en dansorkesten werden de standaardinstrumenten van de jazz, en Storyville, de rosse buurt rond Basin Street, bracht de muziek bij een breder publiek, waaronder toeristen die naar de haven kwamen. De Afro-Creoolse pianist Jelly Roll Morton begon zijn carrière in Storyville, en zijn Jelly Roll Blues, gecomponeerd in 1905 en gepubliceerd in 1915, was het eerste jazzarrangement in druk.

Lees verder: Na de cruise: jazz te voet

De Streckfus-stoomboten en Fate Marable

Fate Marable werd geboren in Paducah, Kentucky, en begon op zijn zeventiende te spelen op stoomboten op de Mississippi. Hij werd aangenomen door John en Joseph Streckfus en werd later, in 1907, bandleider van een raderstoomboot op de Streckfus Line tussen New Orleans en St. Paul, een functie die hij 33 jaar lang behield. In het begin moest hij ook een stoomcalliope bespelen, een luid instrument waarvan de toonhoogte varieerde met de stoomdruk. Het Hogan Jazz Archive van Tulane schrijft hem toe dat hij de eerste New Orleans-band voor de Streckfus-stoomboten organiseerde, en stelt dat de excursies het publiek langs de rivier in St. Louis en Davenport met de muziek in aanraking brachten. Musici grapten dat lid worden van zijn band betekende dat je naar het conservatorium ging.

Louis Armstrongs jaren op de boten

Armstrong speelde eind jaren 1910 in brassbands en op rivierboten in New Orleans. Hij reisde mee met Marables band op de stoomboot Sidney, die volgens het archief van Tulane de eerste Streckfus-boot was die een New Orleans-band vervoerde. Marable stond erop dat zijn spelers muziek konden lezen, en Armstrong noemde die tijd later zijn universiteit. Wikipedia vermeldt dat hij op zijn twintigste muziek kon lezen en begon uit te blinken in uitgebreide trompetsolo's. Marable erkende Armstrongs gave voor improvisatie en liet hem zijn breaks improviseren. In 1922 verhuisde Armstrong naar Chicago, hoewel hij opgroeide in New Orleans en de rest van zijn leven periodiek naar de stad terugkeerde.

Wat de boten voor de muziek betekenden

De rivierbootbands waren net zozeer een school als een baan. Marable eiste sightreading, discipline en een breed repertoire, van hotnummers tot lichte klassiekers, gespeeld uit het geheugen, op het gehoor of van bladmuziek, met het plezier van de dansers als doel. De alumni van de Streckfus-bands speelden later met bandleiders als Cab Calloway, Count Basie en Duke Ellington. De tentoonstelling van Tulane schrijft een groot deel van het succes van de Streckfus-lijn in de excursievaart na de Eerste Wereldoorlog toe aan de New Orleans-bands en hun dixielandbeat. De boten waren een podium dat bewoog, en ze stuurden het New Orleans-geluid de rivier op.

Hoe een avond op het water er vandaag uitziet

De avondcruise op een raderstoomboot biedt een live jazzband, uitzicht op de skyline en de French Quarter, en een cocktail op het promenadedek. Gasten beschrijven traditionele jazzstandards op het bovendek. Het is geen re-creatie van een excursie uit 1919, en het programma ligt niet vast. Toch is de setting echt: een sternwheeler op de Mississippi, een band aan dek en een stad die voorbijglijdt. De kopersgids licht de opties toe, waaronder of je het diner in Creoolse stijl toevoegt.

Lees verder: Opties voor jazzcruises in New Orleans

Waar de geschiedenis vandaag te zien is

Veel van dit verhaal is nog steeds te bezoeken of te lezen. De foto uit 1919 van Marables band op de Sidney wordt bewaard door het Hogan Jazz Archive aan Tulane University, en de online tentoonstelling van het archief vertelt het verhaal van Streckfus. Congo Square ligt in Louis Armstrong Park, tegenover de French Quarter aan de overkant van Rampart Street. Preservation Hall, aan St Peter Street, presenteert sinds begin jaren 1960 traditionele jazz. De wandelgids voor jazz suggereert hoe je deze plekken kunt combineren met een nacht op de rivier.

Lees verder: Na de cruise: jazz te voet

Voor wie dit niet is

Als u een lezing over de Streckfus-lijn wilt, is dit het verkeerde ticket: de avondcruise vertelt geen geschiedenis. De dagcruise met de Creole Queen is de cruise met vertelling, met een uiteenzetting over de Battle of New Orleans. Als u een puristische traditionele jazzset in een kleine zaal wilt, past een club beter bij u dan een boot. En als u luistert naar een genoemde musicus uit de geschiedenis hierboven, bedenk dan dat de bands uit die tijd verdwenen zijn en dat het huidige programma niet gegarandeerd is.